ثبت رکورد تاریخی رشد سالانه سطح عمومی قیمتها؛
تورم خوراکیها سهرقمی شد
رکورد تاریخی تورم نقطه به نقطه در بهمن ماه شکسته شد. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت کالاها و خدمات در بهمن ماه سال جاری نسبت به ماه مشابه سال گذشته، ۶۸.۱ درصد افزایش داشته است. همچنین، تورم ماهانه بهمن، ۹.۴ درصد ثبت شد که بالاترین مقدار از خرداد سال ۱۴۰۱ تاکنون است. یکی از مهمترین نکات آمارهای تورمی ثبت شده در یازدهمین ماه سال جاری، سه رقمی شدن تورم نقطه به نقطه اقلام خوراکی و آشامیدنی است.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران تورم گروه کالایی خوراکی و آشامیدنی به ۱۰۵.۵ درصد رسیده است که بر اساس گزارش مرکز آمار ایران این رقم بیسابقه است. دی ماه، اولین ماه در سال جاری بود که تورم خوراکیها و آشامیدنیها رکورد ۸۸ درصدی در تیر ماه سال ۱۴۰۱ را شکست. در سال ۱۴۰۱ افزایش نرخ ارز ترجیحی از ۴۲۰۰ تومان به ۲۸۵۰۰ تومان باعث افزایش نرخ تورم شد. حال در ماههای اخیر، سیاست حذف ارز ترجیحی، تورم خوراکیها را صعودی کرد. نرخ تورم کالاهای خوراکی و آشامیدنی از ابتدای سال تاکنون روند صعودی داشته و بهمن ماه امسال سومین ماه متوالی است که نرخ تورم برای این اقلام بالای سطح ۷۰ درصد قرار دارد. تورم نقطه به نقطه خوراکی و آشامیدنیها در سه ماه آذر، دی، بهمن ماه به ترتیب ۶، ۱۸ و ۱۶ واحد درصد افزایش یافته است. تا قبل از سال ۱۴۰۴، این روند افزایشی در گروه خوراکیها با این شدت دیده نمی شد. کارشناسان معتقدند نزدیک شدن فواصل جهشهای تورمی نشاندهنده ورود تورم مزمن و بالای اقتصاد ایران به دورههای تورمی با امکان مهار پایینتر است.
روز چهارشنبه، چند ساعت قبل از انتشار آمار تورم مرکز آمار، بانک مرکزی روایت خود از تورم بهمن ماه را منتشر کرد. ارقام تورمی اعلام شده توسط بانک مرکزی از ارقام اعلامی مرکز آمار پایینتر بودند، اما هر دو آمار نشاندهنده رشد چشمگیر شاخص قیمتها در اقتصاد ایران هستند. بر اساس گزارش بانک مرکزی، تورم ماهانه بهمن ماه ۸.۴ و تورم نقطه به نقطه ۶۲.۲ درصد بوده است. رقم تورم نقطه به نقطه ثبت شده در آمار بانک مرکزی تنها ۰.۲ واحد درصد از بالاترین رقم ثبت شده در این نهاد (۶۲.۴ درصد در فروردین ۱۴۰۲) فاصله دارد؛ بنابراین رکورد تورم نقطه به نقطه احتمالا در اسفند ماه میشکند. اما در گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطه به نقطه در اوج تاریخی قرار گرفته است. با توجه به این که تعداد نمونههای مورد بررسی مرکز آمار در نقاط بیشتری از شهرها و روستاهای کشور وجود دارد و بررسیهای بانک مرکزی تنها بر اساس نقاط شهری انجام میشود، به نظر میرسد روایت مرکز آمار از تورم بهمن ماه، یعنی شکستن رکورد تاریخی تورم میتواند تصویر جامع تری از رشد قیمتهای مصرفی خانوار کشور را به نمایش بگذارد.
انتشار بدموقع گزارش تورم!
معمولا آمار تورمی پنجم هر ماه توسط مرکز آمار ایران گزارش میشود، با این حال گزارش تورم بهمن ماه در شامگاه چهارشنبه (ششم اسفندماه) منتشر شد. به نظر میرسد انتشار دیرهنگام این اطلاعات بیارتباط به رکورد شکنی تورم نباشد. بر این اساس، شاید نهادهای آماری این تصور را دارند که با موکول شدن انتشار گزارش به آخرین ساعات روز چهارشنبه، از شدت خبر کاسته میشود. با این حال، بر اساس گزارش منتشر شده، تورم مصرف کننده در یازدهمین ماه سال جاری با رقم تاریخی 68.1درصدی مواجه بوده است. این نرخ (تورم نقطه به نقطه) در دی ماه سال جاری 60درصد و در بهمن سال قبل 35.3 درصد ثبت شده بود. بر این اساس نرخ تورم نقطه به نقطه بهمن ماه سال جاری،8.1 واحد درصد از دی ماه و 32.8 واحد درصد از رقم ثبت شده برای بهمن سال قبل بیشتر است. کارشناسان معتقدند اقتصاد ایران در دوره اخیر وارد طولانیترین موج جهش تورمی تاریخ خود شده است. به طوری که تقریبا از دی سال گذشته تا پایان بهمن (14 ماه متوالی) روند تورم نقطه به نقطه ثبت شده صعودی است.
بررسیها نشان میدهد با توجه به سابقه تورمهای بالا در ایران، امروزه اقتصاد ایران در حال عبور از تورمهای بالا و حرکت به سمت تورمهای شدید است. برخی از صاحبنظران اقتصادی معتقدند با توجه به این که جهشهای تورمی در فواصل کوتاهتری ظاهر میشوند، به نظر میرسد توان دولت برای مهار تورم تقلیل یافته و انتظار تغییر روند تورم در کوتاهمدت وجود ندارد. نکته قابلتوجه این است که بهمن ماه سال جاری 67 امین ماه متوالی است که اقتصاد ایران با تورم نقطه به نقطه بالای 30 درصد و هشتمین ماه متوالی است که با تورم بیش از 40 درصد و دومین ماه متوالی است که با تورم بیش از 60 درصد درگیر است.
رکوردشکنی تورم ماهانه
طبق اعلام مرکز آمار ایران، تورم ماهانه بهمن، 9.4 درصد ثبت شد که بالاترین مقدار از خرداد سال 1401 تاکنون است. اصلیترین دلیل افزایش قابلتوجه تورم ماهانه در دو ماه دی و بهمن، حذف ارز ترجیحی برای واردات اقلام به جز گندم و دارو است. میانگین تورم ماهانه در نیمه دوم سال جاری تا قبل از دی ماه(ماه شروع اصلاح سیاست ارزی)، 4.1 درصد بود، در دی و بهمن ماه به 8.6 درصد رسید. به گفته وزیر اقتصاد اثر حذف ارز ترجیحی در ماه سوم اجرای اصلاح سیاست ارزی پایان خواهد یافت و نرخ تورم ماهانه به روال قبل خود بازخواهد گشت. با این حال، بررسی روند تورم در سال جاری تا پیش از اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی نشان میدهد، اقتصاد ایران در مسیر ثبت رکورد جدید تورمی قرار داشته است. بررسیها نشان میدهد اگر روند تورم به سه ماه قبل از اجرای اصلاحات ارزی بازگردد، در اسفند ماه تورم سالانه از مرز 50 درصد عبور خواهد کرد.
بر اساس آمار اعلامی توسط مرکز آمار ایران، بالاترین تورم سالانه از ابتدای دهه نود تاکنون 49.1 درصد است که در ابتدای سال 1402 ثبت شده است. تورم سالانه بهمن ماه سال جاری، 47.5 درصد اعلام شده است که بالاترین مقدار از تیر 1402 تاکنون است. تورم سالانه نشاندهنده افزایش نرخ شاخص بهای مصرف کننده در 12 ماه منتهی به بهمن ماه نسبت به مدت مشابه سال قبل است. البته از نگاه کارشناسان، بررسی تورم ماهانه و نقطه به نقطه، نسبت به روند تورم سالانه ارجحیت دارد. در مجموع با ورود تورم خوراکیها به نرخ سه رقمی این هشدار را به سیاستگذاران اعلام کرد که خانوارهای کم درآمد احتمالا با آسیب هزینهها روبهرو خواهند شد. اینکه چقدر از این آسیب با کالابرگ جبران میشود، باید مورد ارزیابی قرار گیرد. تلاش سیاستگذاران در ماههای آینده باید مهار نرخ تورم بهخصوص در بخش خوراکی باشد.
