اسفند نوسانی پیشروی بورس
موضوعی که حاکی از ترجیح محافظهکارانه سرمایهگذاران نسبت به حفظ سرمایه در برابر نوسانهای بورس است و منعکسکننده نگرانی از کاهش ارزش داراییها در بازار سهام است. در صدر این عوامل، خروج پول از سهام یکی از مهمترین موضوعاتی بود که در بهمن ماه توجه تحلیلگران را به خود جلب کرد. دادههای مرتبط نشان داد که در معاملات برخی روزها خروج پول حقیقی از بازار سهام به رقم قابلتوجهی رسید، بهطوریکه در روزهایی ارزش خروج پول حقیقی از سهام به اندازهای بود که تراز روزانه بازار منفی باقی ماند و این نشان داد تمایل به فروش بر تمایل به خرید غلبه کامل دارد. در کنار این روند، شاهد بودیم که برخی سرمایهگذاران بهدنبال پناه بردن به صندوقهای طلا یا بازارهای امنتر بودهاند که خود نشانهای دیگر از ترس و جستوجوی داراییهای امن در دورههای ناپایدار بازار است.
در این میان، ریسکهای سیاسی و ژئوپلیتیک نیز نقش مهمی ایفا کردند. افزایش تنشها در منطقه و نگرانی نسبت به افزایش ریسکهای نظامی و تنشهای بینالمللی باعث شد سرمایهگذاران نسبت به آینده اقتصادی کشور و بازارهای مالی حساستر شوند. تحلیلها نشان میدهد که هرگونه گمانهزنی پیرامون تشدید تنشها میتواند به سرعت در بازار ارز و بازارهای دیگر تاثیر گذاشته و در نهایت به افزایش نوسانات بازار سهام منجر شود، چرا که سرمایهگذاران در مواجهه با عدمقطعیتهای سیاسی، بهدنبال داراییهای با ثباتتر میگردند. همزمان با این وضع، تالار دوم مرکز مبادله ارز و طلا بهعنوان یکی از ابزارهای جدید بازار ارزی مطرح شده است. این تالار با هدف ایجاد عمق بیشتر در معاملات ارز، کاهش شکاف میان نرخ رسمی و آزاد و ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا در بازار طراحی شده است و میتواند به عنوان یک مرجع نرخ توافقی ارز نقش داشته باشد. اگر این مکانیسم به گونهای عمل کند که نرخ توافقی به سمت ثبات بیشتر حرکت کند، میتواند در بهبود پیشبینی سودآوری شرکتهای دلاریمحور در بورس موثر باشد، زیرا سود تسعیر ارز یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر سود شرکتهای صادراتی و دلاریمحور است. اما تا زمانی که این ابزار نتواند نرخ ارز را به شکل واقعی در مسیر پایدار قرار دهد و شکاف بین نرخها را کاهش دهد، تاثیر مثبتی که سرمایهگذاران انتظار دارند، رخ نخواهد داد. به عبارت دیگر، ریسک نرخ ارز و نرخ دلار که یکی از متغیرهای کلیدی بازار سرمایه است، همچنان در بهمن ماه بر بازار سایه انداخت. افزایش نرخ ارز اگرچه در ظاهر میتواند به افزایش سودآوری شرکتهای صادراتی کمک کند، اما بیثباتی و نوسانهای شدید ارزی باعث میشود سرمایهگذاران نسبت به چشمانداز آینده اطمینان نداشته باشند و در نتیجه، تمایل بیشتری به خروج از بازار سهام و ورود به داراییهای امن پیدا کنند. تجربه بهمن ماه این واقعیت را آشکار کرد که رشد نرخ ارز بیشتر از اینکه فرصت تلقی شود، بهعنوان نمادی از خطر و افزایش ریسک تعبیر میشود.
این وضعیت در بهمن ماه باعث شد بازار سهام یک ماه نسبتا منفی را پشت سر بگذارد، چرا که جریان نقدینگی به سمت بازارهای جایگزین مانند صندوقهای درآمد ثابت، صندوقهای طلا و حتی ارز و طلا هدایت شد. وجود این جریانهای خروجی از سهام، همراه با نوسانهای شاخص، تصویر روشنی از افزایش احتیاط و تردید سرمایهگذاران خرد نسبت به ادامه حضور در بازار سهام ارائه داد. در نقطه مقابل، تحلیلگران بازار سرمایه تاکید دارند که بازگشت پول حقیقی و افزایش نقدینگی موثر در بازار یکی از شروط اصلی برای بازگشت روند صعودی پایدار به بورس است. این امر زمانی محقق میشود که اطمینان سرمایهگذاران به سیاستهای مدیریت اقتصادی و ثبات مقررات و نرخ ارز افزایش یابد و تا زمانی که این اطمینان شکل نگیرد، حرکت رو به جلو در بورس همچنان به کندی صورت میگیرد.
نقدینگی پایین و ارزش معاملات خرد ضعیف نه تنها در هفتههای پایانی بهمن ادامه یافت، بلکه به نوعی تثبیت شد، به گونهای که بسیاری از سرمایهگذاران ترجیح دادند بهجای حضور در موقعیتهای پرریسک سهام، دارایی خود را در ابزارهای کمریسکتر نگه دارند. این موضوع باز هم تاکید میکند که اعتماد بازار برای بازگشت سرمایه به بورس هنوز شکل نگرفته است.
با توجه به این مجموعه عوامل، پیشبینی وضعیت بازار سهام در ماه اسفند بیانگر این است که روند کلی بورس همچنان در دامنهای خنثی و نوسانی باقی خواهد ماند. این پیشبینی بر مبنای این واقعیت است که تا زمانی که ریسکهای سیاسی کاهش نیافته و عدمقطعیتهای ارزی به حداقل برسد و همچنین تا زمانی که سیاستهای اقتصادی شفافتر و قابل پیشبینیتر شود، احتمال شکلگیری روند صعودی قاطع در بازار سهام نسبتا پایین خواهد بود. در نهایت، اسفندماه را میتوان ماه آزمون ثبات و مدیریت ریسک برای سرمایهگذاران دانست، ماهی که بهجای انتظار برای رشد ناگهانی باید با آگاهی و تحلیل دقیق وارد بازار شد و با تصمیمات معقول، از هرگونه ریسک غیرضروری دوری کرد، زیرا چشمانداز کلی بازار سهام ایران همچنان محتاطانه و همراه با نوسان خواهد بود.
* کارشناس بازار سرمایه
