خروج پول و نااطمینانی سیاسی شدت گرفت؛
روز پرتلاطم بازارها
عاطفه چوپان: بازار سرمایه در معاملات دوم اسفند، تنها یک روز منفی دیگر را تجربه نکرد؛ بلکه وارد فازی شد که میتوان آن را «تشدید ریسکگریزی فراگیر» نامید. شاخص کل با افتی سنگین عقب نشست، شاخص هموزن همسو با آن کاهش یافت و بیش از ۹۳ درصد نمادهای بازار در محدوده منفی معامله شدند؛ عددی که نشان میدهد فشار فروش نه موضعی و محدود، بلکه سراسری و فراگیر بوده است. چنین ترکیبی از دادهها دیگر اصلاح تکنیکی ساده نیست؛ بلکه نشانه افزایش محسوس سطح ترس در بازار است.
در بورس شنبه چه گذشت؟
شنبه روز سرخی برای بازار بود. روزی که تمامی نماگرها افت قابلتوجهی را به ثبت رساندند. نماگر اصلی بورس با افت 2.7 درصد در محدوده 3میلیون و 703 هزار واحد ایستاد و کف حمایتی و مهم 3.8میلیون واحد را از دست داد. شاخص هموزن نیز با افت 2.26 درصد در محدوده 958 هزار واحد به کار خود پایان داد. بر اساس محاسبات «دنیای اقتصاد» روز گذشته هزار و 464میلیارد تومان خروج نقدینگی از بورس به ثبت رسید و ارزش معاملات نیز با افت 41 درصدی نسبت به روز چهارشنبه چهار هزار و 274میلیارد تومان به ثبت رسید.
افزایش عدمقطعیت در بورس
ابراهیم سماوی، تحلیلگر بازار سرمایه با اشاره به افت قابلتوجه شاخصها گفت: آنچه دیروز را از بسیاری از روزهای منفی گذشته متمایز کرد، صرفا افت شاخص نبود؛ بلکه خروج کمسابقه نقدینگی و آن هم نهتنها از سهام، بلکه حتی از صندوقهای درآمد ثابت بود. زمانی که سرمایهگذار از بازار سهام خارج میشود، معمولا بخشی از منابع خود را به سمت داراییهای کمریسکتر مانند صندوقهای با درآمد ثابت منتقل میکند. اما شنبه حتی این پناهگاه امن ریالی نیز جذابیت خود را از دست داده بود. این اتفاق پیام مهمی دارد: بازار نهتنها به بازده سهام، بلکه به امنیت داراییهای ریالی نیز با تردید نگاه میکند.
وی ادامه داد: خروج سرمایه از صندوقهای درآمد ثابت، نشانهای از کاهش اعتماد به ثبات محیط کلان اقتصادی است. در شرایط عادی، افزایش ریسک سیاسی یا اقتصادی، باعث رشد تقاضا برای ابزارهای کمریسک میشود؛ اما وقتی حتی این ابزارها نیز با خروج سرمایه مواجه میشوند، باید نتیجه گرفت که سرمایهگذار در حال انتقال منابع به بیرون از بازار سرمایه یا به سمت داراییهای جایگزین غیرریالی است. این رفتار، افزایش ریسک سیستماتیک را بهخوبی منعکس میکند. این تحلیلگر بیان کرد: ریشه فشار دیروز را باید در سه محور جستوجو کرد. نخست، تشدید نااطمینانیهای سیاسی و ابهام در مسیر مذاکرات که باعث افزایش نرخ تنزیل ذهنی سرمایهگذاران شده است. دوم، شکست سطوح حمایتی تکنیکال که فعال شدن حدضررها و فروشهای الگوریتمی را در پی داشت. سوم، نگرانی نسبت به آینده ثبات اقتصادی که حتی داراییهای با درآمد ثابت را نیز از جذابیت انداخت.
سماوی گفت: در سطح صنایع، فشار اصلی بر نمادهای بزرگ و شاخصساز وارد شد؛ پتروشیمیها، فلزات اساسی، معدنیها و بانکیها بیشترین نقش را در افت شاخص داشتند. این گروهها به دلیل نقدشوندگی بالا، نخستین مقصد فروش در شرایط اضطراب هستند. در مقابل، سهمهای کوچکتر نیز از موج فروش در امان نماندند و همین موضوع باعث شد درصد بالایی از نمادها در محدوده منفی بسته شوند. بازار دیروز نشان داد که در حال قیمتگذاری «افزایش عدمقطعیت» است. این عدمقطعیت نهفقط درباره سود شرکتها، بلکه درباره امنیت سرمایهگذاری ریالی است. وقتی حتی صندوقهای درآمد ثابت نیز با خروج نقدینگی مواجه میشوند، یعنی سرمایهگذار به دنبال کاهش ریسک از طریق تغییر طبقه دارایی است، نه صرفا تغییر ترکیب پرتفوی درون بازار. وی بیان کرد: با این حال، باید میان «ترس» و «فروپاشی ساختاری» تفکیک قائل شد. آنچه دیروز رخ داد، ناشی از افزایش ریسک سیستماتیک و تشدید نااطمینانی بود، نه ضعف ناگهانی در بنیاد شرکتها. سودآوری بسیاری از صنایع بزرگ همچنان پابرجاست، اما بازار در کوتاهمدت، ریسک را بر سود ترجیح میدهد.
سماوی افزود: ادامهدار بودن این روند به دو عامل بستگی دارد: نخست، کیفیت و جهت سیگنالهای سیاسی در روزهای آینده و دوم، رفتار جریان نقدینگی. اگر خروج سرمایه از صندوقهای درآمد ثابت نیز تداوم یابد، باید احتمال تشدید اصلاح را جدیتر گرفت. اما اگر آرامش نسبی به فضای سیاسی بازگردد، بازار میتواند بخشی از افت را بازیابی کند؛ زیرا بخش عمدهای از فشار دیروز حاصل ترس بود، نه تخریب بنیاد اقتصادی. در آخر میتوان گفت بورس روز گذشته فقط منفی نبود؛ بیاعتماد شد و بازگشت بازار، پیش از هر چیز، نیازمند بازگشت اعتماد است.
دومین ریزش تاریخی بورس رقم خورد
محمد خبریزاد، تحلیلگر بازار سرمایه در تشریح وضعیت اخیر بورس اظهار کرد: تقریبا میتوان گفت در شرایط فعلی، تحلیل کلاسیکی برای توضیح رفتار بازار وجود ندارد. شدت سقوط اخیر بهگونهای بوده که حتی از منظر لمس کفهای حمایتی نیز بازار به سطوحی پایینتر از دوره پس از جنگ ۱۲ روزه رسیده است. حتی در آن مقطع که کشور درگیر تنش مستقیم نظامی بود، افت قیمتها به اندازه ریزش دو، سه هفته اخیر نبود. وی افزود: در حال حاضر، بسیاری از نسبتهای بنیادی و تکنیکال بازار به کفهای تاریخی رسیدهاند؛ موضوعی که کمتر کسی انتظار آن را داشت، بهویژه با توجه به در پیش بودن فصل مجامع و تقسیم حدود هزار همت سود. از منظر ارزندگی، چه بنیادی و چه تکنیکال، بازار در موقعیت جذابی قرار دارد، اما مساله اصلی بلاتکلیفی است. چشم بازار سرمایه به تحولات سیاسی و اخبار مرتبط با تقابل ایران و آمریکا دوخته شده و تا زمانی که خبر مثبتی درباره بهبود روابط یا تعیینتکلیف این وضعیت منتشر نشود، نمیتوان انتظار تغییر روند معناداری داشت.
خبریزاد با تاکید بر غلبه فضای سیاسی بر معاملات تصریح کرد: بازار کاملا تحت تاثیر اخبار و شایعات مرتبط با احتمال درگیری میان ایران و آمریکا قرار دارد. به همین دلیل، با وجود سطوح فعلی قیمتها و سودآوری شرکتها، همچنان شاهد شکلگیری صفهای فروش هستیم. دیروز نرخ دلار نیما به ۱۳۷ هزار تومان رسیده و کمتر تحلیلگری پیشبینی میکرد شرکتها سال را با چنین نرخی بهروزرسانی کنند، اما این اتفاق نیز نتوانست فضای منفی بازار را تعدیل کند.
وی در پایان درباره راههای خروج از وضعیت فعلی گفت: «به نظر میرسد تنها دو سناریو میتواند بازار را از این شرایط خارج کند؛ نخست، تزریق نقدینگی قدرتمند از سوی سهامداران عمده، بانکها یا صندوقهای حمایتی که فعلا نشانهای جدی از آن دیده نمیشود؛ و دوم، تعیینتکلیف روابط ایران و آمریکا و حرکت به سمت کاهش تنشها. تا زمانی که این ریسک ادراکشده از ذهن سرمایهگذاران حذف نشود، نمیتوان انتظار چرخش پایدار بازار را داشت. گفتنی است ریزش اخیر از نظر درصد افت، دومین ریزش تاریخی در دوره دامنه نوسان سهدرصدی محسوب میشود که پس از این حجم از اصلاح، رخدادی کمسابقه و قابل تامل است.»
رکورد دلار در ماه آخر
