عبور برزیل از گردنه دموکراتیک

به گزارش نیویورک تایمز، بولسونارو، ۷۰ ساله، به ۲۷ سال و سه ماه زندان محکوم شد، هرچند وکلای او به دلیل مشکلات سلامتی‌اش، احتمالا درخواست حبس خانگی خواهند کرد. این محکومیت، حکمی تاریخی برای بزرگ‌ترین کشور آمریکای لاتین است. از زمان سرنگونی سلطنت در برزیل در سال ۱۸۸۹، در دست‌کم ۱۵ کودتا و تلاش برای کودتا که با ارتش در ارتباط بوده، حکم صادر شده علیه بولسانارو در روز پنج‌شنبه بیستم شهریور اولین حکم در نوع خود بود که باعث شد رهبر یکی از این توطئه‌ها محکوم شود.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که تقریبا دو پنجم مردم برزیل محاکمه او را ناعادلانه می‌دانند و معتقدند که او می‌توانست نامزد پیشتاز جناح راست در انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده باشد. یک حکم قبلی در پرونده‌ای جداگانه، بولسونارو را تا پایان این دهه از نامزدی در انتخابات منع کرده است. محکومیت او در پرونده توطئه کودتا، اگر پابرجا بماند، او را برای همیشه از تصدی هرگونه مقام دولتی محروم خواهد کرد.

بولسونارو آشکارا اطلاعات نادرست درباره تقلب در انتخابات منتشر می‌کرد؛ پلیس بزرگراه‌های برزیل در روز انتخابات، رأی‌دهندگان را در مناطق متمایل به چپ متوقف می‌کرد؛ و یک هفته پس از مراسم تحلیف لولا (رئیس‌جمهور جدید)، هزاران نفر از حامیان بولسونارو در تلاشی ناکام برای تحریک ارتش به کودتا، به ساختمان‌های دولتی و مراکز قدرت برزیل هجوم بردند. به گزارش نیویورک تایمز، همچنان که دادگاه در دو هفته اخیر به صدور رای نهایی نزدیک می‌شد، بولسونارو خود را در موقعیتی دید که حتی برخی از متحدانش که متهم به طراحی کودتا در کنار او بودند، تنهایش گذاشتند.

یکی از این افراد، وزیر دفاع سابق او بود که وکیلش ادعا کرد او تلاش کرده بود رئیس‌جمهور سابق را از این طرح‌ها منصرف کند. به گزارش سی ان ان، دادستان‌ها ادعا کردند که طرح کودتا شامل برنامه‌هایی برای ترور لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور منتخب، و دیگر مقامات ارشد با استفاده از مواد منفجره و سلاح بود. شواهد پلیس فدرال نشان می‌دهد بولسونارو از طرحی برای فشار بر ارتش جهت مداخله و ایجاد یک «دفتر مدیریت بحران» موازی برای حفظ قدرت، «آگاهی کامل» داشته است. این حکم، جامعه دوقطبی برزیل را در آستانه انتخابات ۲۰۲۶ بیش از پیش ملتهب کرده است. فلاویو بولسونارو، سناتور و پسر رئیس‌جمهور سابق، این حکم را شکستن «ستون‌های دموکراسی» برای محکوم کردن یک فرد بی‌گناه خواند.

بولسونارو این اتهامات را رد کرد و گفت که هیچ اطلاعی از طرح ترور نداشته است. در عوض، او شهادت داد که در چارچوب قانون اساسی برزیل به دنبال راه‌هایی برای اصلاح آنچه انتخاباتی دزدیده‌شده می‌خواند، بوده است. (بازبینی ارتش برزیل هیچ مدرکی دال بر تقلب در انتخابات پیدا نکرد.) پرونده او بازتاب بین‌المللی گسترده‌ای نیز داشته است. دونالد ترامپ، متحد اصلی بولسونارو، پیش‌تر برزیل را به دلیل این محاکمه تهدید به اعمال تعرفه کرده و پس از اعلام حکم، از آن ابراز شگفتی نمود. دولت آمریکا همچنین قاضی پرونده و دیگر مقامات قضایی را به دلیل «نقض حقوق بشر» تحریم کرده است.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، این حکم را «ناعادلانه» توصیف کرد، اما وزارت خارجه برزیل با قاطعیت اعلام کرد که کشورش «مرعوب نخواهد شد.» درحالی‌که وکلای بولسونارو می‌توانند درخواست تجدیدنظر کنند، با نهایی شدن حکم، او باید دوران محکومیت خود را سپری کند. این محکومیت، بولسونارو را در کنار دیگر رهبران سابق آمریکای لاتین مانند اوریبه در کلمبیا و کرشنر در آرژانتین قرار می‌دهد که در سال‌های اخیر با احکام قضایی سنگین روبه‌رو شده‌اند. حتی خود لولا داسیلوا نیز پیش از این به اتهام فساد به زندان رفته بود، اما محکومیت او بعدا باطل شد.