آیا غول خفته اروپا بیدار میشود؟
بازتعریف غرب در مونیخ
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، دیروز شنبه سخنرانی خود در کنفرانس امنیتی مونیخ را با برجسته کردن شراکت دیرینه میان ایالات متحده و اروپا آغاز کرد و آن را پیوندی توصیف کرد که به مقابله با برخی از مهمترین چالشهای جهانی کمک کرده است. روبیو با تاکید بر ترجیح واشنگتن برای همکاری گفت: «اگرچه ما آمادهایم در صورت لزوم این کار را به تنهایی انجام دهیم، اما ترجیح و امید ما این است که این مسیر را همراه با شما، دوستانمان در اروپا، طی کنیم.» او با بیان اینکه «ما به یکدیگر تعلق داریم»، بر وحدت تاکید کرد و به رابطه پایدار فراآتلانتیک اشاره نمود؛ رابطهای که در دوران دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ با فشارهای فزایندهای روبهرو شده است.در طول این سخنرانی، روبیو بر باور دولت آمریکا تاکید کرد که نهادهای جهانیِ شکلگرفته بر اساس نظم جهانی پیشین، باید «اصلاح» و «بازسازی» شوند؛ امری که بازتابدهنده تغییرات در اولویتهای سیاست خارجی ایالات متحده است.
روبیو ضمن تاکید مجدد بر اهمیت تاریخی این اتحاد، انتظارات خود را برای آنچه «همکاریِ بازتنظیمشده» نامید، اینگونه بیان کرد: «ما خواهان متحدانی هستیم که بتوانند از خود دفاع کنند تا هیچ دشمنی وسوسه نشود قدرت جمعی ما را به چالش بکشد.» دولت ترامپ بارها از شرکای اروپایی خواسته است که مسوولیت بیشتری در قبال امنیت منطقهای خود بر عهده بگیرند. روبیو افزود: «ما متحدانی میخواهیم که به فرهنگ و میراث خود افتخار کنند… و همراه با ما مایل و قادر به دفاع از آن باشند؛ زیرا ما در آمریکا هیچ علاقهای نداریم که سرپرستانی مؤدب و منظم برای افول مدیریتشده غرب باشیم. ما به دنبال جدایی نیستیم، بلکه در پی احیای یک دوستی قدیمی هستیم.»
سخنرانی او اگرچه بازتابدهنده مواضع دولت ترامپ در خصوص خطر افول غرب بود، اما همزمان بر دوستی عمیق میان این دو قاره نیز تاکید ورزید. روبیو با بیان اینکه «ما خواستار اروپایی قدرتمند هستیم»، افزود که دو جنگ جهانی در قرن بیستم یادآوری کردند که «سرنوشت ما همواره با سرنوشت شما درهمتنیده بوده و خواهد بود.» روبیو ادامه داد: «زیرا میدانیم که سرنوشت اروپا هرگز برای ما بیاهمیت نخواهد بود.» او سپس توصیف کرد که آمریکا و اروپا نه تنها از نظر اقتصادی و نظامی، بلکه «از لحاظ معنوی» و «فرهنگی» نیز به یکدیگر متصل هستند.
برخلاف ونس که سال گذشته اروپاییها را به خاطر به حاشیه راندن احزاب راست افراطی سرزنش کرده و آنان را به محدود کردن آزادی بیان متهم ساخته بود، روبیو لحنی دیپلماتیک در پیش گرفت. او بر قرنها تاریخ مشترک میان اروپا و ایالات متحده، از دوران استعمار آمریکا تا مبارزه علیه کمونیسم در دوران جنگ سرد، تاکید ورزید. روبیو در سخنرانی خود گفت که اکنون ایالات متحده میخواهد با اروپاییها کار کند، نه علیه آنها. این سخنان با تشویق و خنده حضار همراه شد که در تضاد با سکوت سنگین و سردی بود که ونس سال گذشته با آن روبهرو شده بود.
روبیو اظهار کرد: «تحت رهبری پرزیدنت ترامپ، ایالات متحده بار دیگر وظیفه نوسازی و احیا را بر عهده خواهد گرفت. اگرچه ما آمادهایم در صورت لزوم این کار را به تنهایی انجام دهیم، اما ترجیح و امید ما این است که این مسیر را همراه با شما، دوستانمان در اروپا، طی کنیم.» در پایان سخنرانی که با تشویق ایستاده و کوتاهی روبهرو شد، ولفگانگ ایشینگر، رئیس کنفرانس، به «نفس راحتی» اشاره کرد که جمعیت به صورت جمعی کشیدند؛ نشانهای از اینکه روبیو تا حد زیادی همان نطق دوستانهای را ارائه کرده بود که رهبران اروپایی امیدش را داشتند. بیش از ۵۰عضو کنگره و سایر مقامات عالیرتبه آمریکایی در مونیخ حضور دارند، از جمله دموکراتهای برجستهای که سعی داشتند دیدگاههای سیاست خارجی خود و مسیر جایگزین احتمالی برای رهبری ایالات متحده را ترسیم کنند.
اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، اندکی پس از روبیو دیروز شنبه سخنرانی کرد و چشماندازی از اینکه یک اتحادیه اروپای مستقل و قدرتمند چگونه خواهد بود، ترسیم کرد. او گفت: «شیوه زندگی اروپایی، دموکراسیهای ما، بنیادهای دموکراتیک و اعتماد شهروندانمان، به روشهای جدیدی به چالش کشیده شده است؛ از قلمروها گرفته تا تعرفهها و مقررات فناوری.» این سخنان اشارهای آشکار به تنشها بر سر مقررات دیجیتال اروپا و تهدیدهای ترامپ برای تصاحب (خرید) گرینلند بود. فوندرلاین تاکید کرد: «اروپا باید مستقلتر شود؛ هیچ انتخاب دیگری وجود ندارد.» او افزود: «برخی ممکن است بگویند واژه «استقلال» با پیوند فراآتلانتیک ما مغایرت دارد، اما عکس این موضوع صادق است.»
کر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در سخنرانی خود در همین کنفرانس، اروپا را یک «غول خفته» توصیف کرد و خواستار آن شد که اعضای اروپایی ناتو در برابر تجاوز روسیه با «تاثیرگذاری بالا» با یکدیگر همکاری کنند. استارمر گفت: «ما باید برای ایجاد یک ناتویِ اروپاییتر، با هم به پیش برویم. از دید من، اروپا یک غول خفته است.» او افزود: «اقتصادهای ما بیش از ۱۰برابر بزرگتر از اقتصاد روسیه است. ما توانمندیهای دفاعی عظیمی داریم، با این حال اغلب خروجی نهایی کمتر از مجموع اجزای آن است.»
همچنین، وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، هشدار داد که تلاشها برای جداسازی تایوان از چین، بهاحتمالقوی پکن و واشنگتن را به سوی درگیری سوق خواهد داد؛ بااینحال، وی ابراز امیدواری کرد که پکن و واشنگتن بتوانند در راستای منافع و خیر همگانیِ جهان با یکدیگر همکاری کنند. روز جمعه هم امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در کنفرانس امنیتی مونیخ از اروپاییها خواست قویتر شوند و همزمان از ایالات متحده خواست تا احترام بیشتری از خود نشان دهد. رئیسجمهور فرانسه در سالنی مملو از جمعیت گفت: «یک اروپای قویتر، متحد بهتری برای دوستانش خواهد بود.» او افزود: «اروپا باید به یک قدرت ژئوپلیتیک تبدیل شود. ما باید شتاب بگیریم و تمامی مؤلفههای یک قدرت ژئوپلیتیک را محقق کنیم: دفاع، فناوریها و ریسکزدایی (کاهش وابستگی) نسبت به تمام قدرتهای بزرگ.»
رئیسجمهور فرانسه گفت: «اروپا نیازمند بازسازی یک معماری دفاعی جدید است و این شامل بازدارندگی هستهای نیز میشود؛ بهویژه اکنون که پیمان «استارت جدید» (New START) که زرادخانههای آمریکا و روسیه را محدود میکرد، منقضی شده است.» روز جمعه، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، تایید کرد که گفتوگوهایی با پاریس در جریان است تا مشخص شود تسلیحات هستهای فرانسه چگونه میتواند به امنیت اروپا کمک کند. مکرون در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات مرتس گفت که در سخنرانی آتی خود «جزئیات» بیشتری ارائه خواهد کرد. مکرون به حضار گفت: «فرانسه و برخی کشورهای اروپایی به دنبال آن هستند که ببینند چگونه میتوانیم دکترین ملی خود را با همکاریهای ویژه و منافع امنیتی مشترک پیوند دهیم؛ این کاری است که ما برای اولین بار در تاریخ [با آلمان] انجام میدهیم.»
