چگونه نخستوزیر هند به مهمترین تکیهگاه نتانیاهو تبدیل شد؟
چرخش استراتژیک دهلی
به گزارش الجزیره، اکنون و با گذشت ۹سال، در شرایطی که مودی آماده میشود تا در ۲۵فوریه (چهارشنبه ۶اسفند) برای دومینبار به اسرائیل پرواز کند، تحلیلگران معتقدند که او تا حد زیادی میتواند ادعای موفقیت در این ماموریت را داشته باشد. رابطهای که روزگاری در هند با دیدی منفی به آن نگریسته میشد و سپس بهصورت مخفیانه پیش میرفت، اکنون به یکی از آشکارترین دوستیهای دهلینو تبدیل شده است. مودی بارها نتانیاهو را «دوستی عزیز» خطاب کرده است؛ آن هم در شرایطی که دیوان کیفری بینالمللی در اواخر سال۲۰۲۴، حکم بازداشت نخستوزیر اسرائیل را به اتهام جنایات جنگی در جریان جنگ نسلکشانه این رژیم در غزه صادر کرده است.
هند در نظم جهانی پس از استعمار، یکی از حامیان سرسخت فلسطین به شمار میرفت و رهبران برجسته آن از استقلال فلسطین حمایت میکردند. در سال۱۹۴۷، هند با طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین مخالفت کرد. چهار دهه بعد در سال۱۹۸۸ نیز، هند به یکی از نخستین کشورهای غیرعربی تبدیل شد که فلسطین را به رسمیت شناخت. پایان جنگ سرد یعنی دورانی که هند با وجود غیرمتعهد بودن رسمی، به اتحاد جماهیر شوروی گرایش داشت دهلینو را مجبور به تغییر محاسبات خود کرد. همزمان با تلاش برای نزدیک شدن به ایالات متحده، هند در ژانویه۱۹۹۲ روابط دیپلماتیک خود را با اسرائیل نیز برقرار کرد.
از آن زمان تاکنون، روابط دفاعی ستون فقرات این مناسبات را تشکیل داده و در سالهای اخیر در جبهههای دیگر نیز گسترش یافته است. روی کار آمدن مودی در سال۲۰۱۴ در هند، بهعنوان کاتالیزوری برای بزرگترین تغییر در این روابط عمل کرد. چرخش هند به سمت اسرائیل صرفا اقتصادی نیست، بلکه ریشه در پیوندهای ایدئولوژیک دارد. حزب ملیگرای «بهاراتیا جاناتا» (BJP) به رهبری مودی، رویای تبدیل هند به یک «ملت هندو» را در سر میپروراند؛ رویکردی که شباهت زیادی به نگاه اسرائیل به خود بهعنوان «وطن یهودیان» دارد. هر دو، آن به اصطلاح «تروریسم» را تهدیدی مشترک برای خود میدانند (هند در مساله کشمیر و اسرائیل در مساله فلسطین). در سایه این همسویی، هند اکنون به بزرگترین خریدار تسلیحات اسرائیل تبدیل شده و در جریان جنگ اخیر غزه نیز شرکتهای هندی به تلآویو سلاح و مهمات صادر کردهاند.
مقامات هندی چرخش به سوی اسرائیل را یک «رویکرد عملگرایانه» برای بهرهمندی از فناوری و تخصص نظامی اسرائیل توجیه میکنند. با این حال، تحلیلگران معتقدند این سیاست به قیمت از دست رفتن اعتبار اخلاقی هند در میان کشورهای «جنوب جهانی» و تضعیف حمایت تاریخی دهلینو از آرمان فلسطین تمام شده است. در شرایطی که جنگ غزه باعث انزوای جهانی اسرائیل شده است، سفر مودی موهبتی سیاسی برای نتانیاهو در آستانه انتخابات داخلی محسوب میشود و به او در سطح بینالمللی مشروعیت میبخشد. در حوزه اقتصاد نیز روابط دو طرف جهش چشمگیری داشته و حجم تجارت دوجانبه به بیش از ۶میلیارد دلار رسیده است. نماد بارز این درهمتنیدگی، جایگزینی نیروی کار است؛ پس از آنکه اسرائیل در پی حملات ۷اکتبر کارگران فلسطینی را اخراج کرد، هزاران هندی برای پر کردن جای خالی آنها در پروژههای ساختمانی راهی سرزمینهای اشغالی شدند.
