ترامپ بر سر دو راهی دیپلماسی و جنگ؛ رئیس جمهور آمریکا فرمان جنگ علیه ایران را صادر می کند؟
آرایش بیسابقه نیروهای آمریکا در خاورمیانه، گزینه حمله را روی میز گذاشته؛ اما هزینههای یک جنگ تازه هنوز معادله را پیچیده نگه داشته است.
با استقرار دو ناوگروه هواپیمابر، دهها جنگنده پیشرفته و سامانههای پدافندی در خاورمیانه، به نظر میرسد ایالات متحده به سطحی از آمادگی رسیده که میتواند در کوتاهترین زمان اقدام کند. با این حال، در ظاهر دونالد ترامپ هنوز میان تشدید فشار نظامی و ادامه مسیر دیپلماسی مردد است؛ تصمیمی که میتواند منطقه را به سوی یک درگیری گسترده سوق دهد یا آخرین فرصت برای توافق را رقم بزند.
آماده برای نبرد
به نوشته نیویورک تایمز، تجمع سریع نیروهای آمریکا در خاورمیانه به مرحلهای رسیده است که ترامپ اکنون این گزینه را دارد که از همین آخر هفته اقدام نظامی انجام دهد؛ موضوعی که به گفته مقامهای دولت و پنتاگون، کاخ سفید را در برابر انتخابی پرریسک میان پیگیری دیپلماسی یا جنگ قرار داده است. ترامپ هیچ نشانهای مبنی بر اینکه تصمیم نهایی درباره نحوه پیشبرد کار گرفته باشد بروز نداده است. با این حال، تلاش برای گردآوری نیرویی نظامی این هفته نیز ادامه یافته است.
به گفته دو مقام دفاعی اسرائیل نیروهای این رژیم که هفتهها در حالت آمادهباش بالا بودهاند، تدارکات بیشتری برای احتمال جنگ انجام دادهاند و نشست کابینه امنیتی اسرائیل از پنجشنبه به یکشنبه موکول شده است. بسیاری از مقامهای دولت آمریکا نسبت به چشمانداز دستیابی به توافقی دیپلماتیک با تهران تردید دارند.
گفتوگوهای غیرمستقیم روز سهشنبه در ژنو با آنچه وزیر خارجه ایران «توافق بر سر مجموعهای از چارچوب هماهنگی» خواند پایان یافت. مقامهای آمریکایی گفتند پیشرفتهایی حاصل شده، اما افزودند شکافهای بزرگی همچنان باقی است. ترامپ بارها تهدید کرده است که ایران باید شرایط او را بپذیرد یا با پیامدهای شدید روبهرو شود. اما حملهای دیگر تنها هشت ماه پس از جنگ ۱۲روزهای که طی آن اسرائیل و آمریکا تأسیسات نظامی و هستهای ایران را در سراسر کشور هدف قرار دادند میتواند خطرات قابل توجهی به همراه داشته باشد، از جمله احتمال پاسخ ایران با موجی شدید از حملات موشکی علیه اسرائیل و نیروهای آمریکایی در منطقه.
هفت حمله در یک سال؟
برای رئیسجمهوری که با وعده دور نگه داشتن آمریکا از جنگها به قدرت رسید، ترامپ اکنون در حال بررسی دستکم هفتمین حمله نظامی آمریکا به کشوری دیگر در سال گذشته و دومین حمله به ایران است. ژوئن گذشته، پس از حمله به سه سایت هستهای ایران، ترامپ ادعا کرد برنامه هستهای ایران «نابود شده است». اما اکنون در حال بررسی اعزام دوباره نیروهای آمریکایی برای ادامه این مأموریت است. با این حال، برخلاف حمله مشترک آمریکا و اسرائیل در ژوئن گذشته، اهداف ترامپ این بار کمتر روشن است.
به گفته مقامهای آمریکایی، افزایش توان نظامی آمریکا شامل دهها هواپیمای سوخترسان که توسط فرماندهی مرکزی آمریکا به منطقه اعزام شدهاند، بیش از ۵۰ جنگنده اضافی و دو ناوگروه تهاجمی هواپیمابر همراه با ناوشکنها، رزمناوها و زیردریاییهای پشتیبان آنهاست. ناو هواپیمابر یواساس جرالد آر. فورد که بهتازگی از کارائیب جایی که بخشی از ناوگان دریایی تحت فشار بر دولت نیکلاس مادورو در ونزوئلا بود بازگشته، روز چهارشنبه در حال نزدیک شدن به جبلالطارق بود تا به ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن در منطقه بپیوندد.
دیپلماسی پابرجاست
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز چهارشنبه گفت: «رئیسجمهور همواره بهروشنی گفته است که در مورد ایران یا هر کشور دیگری در جهان، دیپلماسی همیشه گزینه نخست اوست و ایران بسیار عاقلانه خواهد بود اگر با رئیسجمهور ترامپ و این دولت به توافق برسد». او افزود: «او همیشه به آنچه به نفع ایالات متحده آمریکا، نیروهای نظامی ما و مردم آمریکا است فکر میکند و تصمیمات مربوط به اقدام نظامی را بر همین اساس میگیرد.»
در اسرائیل، دو مقام دفاعی گفتند آمادهسازیهای مهمی برای احتمال حمله مشترک با آمریکا در حال انجام است، هرچند هنوز تصمیمی برای اجرای چنین حملهای گرفته نشده است. به گفته آنها، برنامهریزیها بر وارد آوردن ضربهای شدید طی چند روز با هدف وادار کردن ایران به امتیازدهی در میز مذاکره متمرکز است؛ امتیازاتی که تاکنون از ارائه آن خودداری کرده است. افزایش نیروهای آمریکا نشاندهنده طیفی از اهداف احتمالی در ایران است، از جمله موشکهای کوتاهبرد و میانبرد، انبارهای نگهداری موشک، سایتهای هستهای و دیگر اهداف نظامی مانند مقرهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
تصمیم گیرنده نهایی ترامپ است!
به گفته مقامهای آمریکایی، تصمیم نهایی درباره دامنه اهداف تا حد زیادی بر عهده ترامپ است. مقامهای دولت و نظامی گفتند آمریکا از زمانی که رئیسجمهورش در ژانویه برای نخستین بار ایران را به حمله تهدید کرد، داراییهای دفاعی خود را تقویت کرده است. در آن زمان، ترامپ خواستار ارائه گزینههایی به ایران شده بود. اما اخیراً تهدید کرده است که اگر ایران برای محدود کردن برنامه هستهای خود به توافق نرسد، حمله خواهد کرد و گفته بود یک ناو عظیم به سوی این کشور در حرکت است.
با وجود موضع سختگیرانه ترامپ، پنتاگون ماه گذشته در موقعیت ضعیفی برای پشتیبانی از او قرار داشت. حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار نیروی آمریکایی پراکنده در خاورمیانه از جمله در هشت پایگاه دائمی از سامانههای پدافند هوایی کافی برای حفاظت در برابر حملات تلافیجویانه احتمالی برخوردار نبودند. جنگندههای اضافی لازم برای اجرای عملیاتی از نوعی که ترامپ مطرح کرده بود، در پایگاههای آمریکا در اروپا و حتی در خاک ایالات متحده مستقر بودند. بخش زیادی از تجهیزات نظامی که طی ۲۰ سال جنگ در خاورمیانه انباشته شده بود، از منطقه خارج شده بود.
آمریکا در آمادهباش کامل
اما طی ماه گذشته، ارتش آمریکا سامانههای پدافندی لازم از جمله سامانههای پاتریوت و سامانه دفاع موشکی ارتفاع بالای پایانی را به منطقه منتقل کرده است. هر دو سامانه قادر به رهگیری موشکهای بالستیک ایران هستند. یکی از مقامهای نظامی گفت ارتش آمریکا اکنون میتواند دستکم برای یک کارزار کوتاه، از نیروها، متحدان و تجهیزات خود در برابر هرگونه اقدام تلافیجویانه ایران در واکنش به حملات آمریکا دفاع کند. با این حال، او افزود پرسش این است که آیا ارتش آمریکا برای تحمل یک جنگ طولانیتر و گستردهتر آمادگی دارد یا نه.
این افزایش نیروها همچنین شامل دهها جنگنده اضافی اف-۳۵، اف-۲۲ و اف-۱۶ است که طبق دادههای رهگیری پرواز و به گفته مقامهای آمریکایی، طی روزهای اخیر از ایالات متحده به اروپا و سپس به خاورمیانه منتقل شدهاند. به گفته این مقامها، دهها هواپیمای سوخترسان که برای یک کارزار هوایی طولانی حیاتی هستند نیز به جلو منتقل شدهاند. مقامهای نظامی گفتند ناو هواپیمابر دوم، جرالد فورد، و سه ناوشکن همراه آن ممکن است تا آخر هفته یا اوایل هفته آینده وارد مدیترانه شوند. احتمال دارد فورد در ابتدا در نزدیکی سواحل اسرائیل مستقر شود تا از تلآویو و دیگر شهرها و شهرکهای اسرائیل دفاع کند.
پنتاگون همچنان آماده نبرد نیست!
یک مقام نظامی روز چهارشنبه گفت ناوهای هواپیمابر سامانههای دفاعی خود را دارند، از جمله ناوشکنهای همراه که میتوانند موشکهای شلیکشده به سوی آنها را ساقط کنند. او افزود اگر ناو هواپیمابر با سرعت بالا در حرکت باشد، هدف قرار دادن آن با موشک بالستیک دشوار است. مقامها گفتند بمبافکنهای بی-۲ آمریکا که سال گذشته هنگام حمله ترامپ به ایران استفاده شدند و دیگر بمبافکنهای دوربرد مستقر در خاک آمریکا نیز در وضعیت آمادهباش بالاتری قرار گرفتهاند.
تصمیم ترامپ برای به تعویق انداختن حملات تهدیدشده علیه ایران در ماه گذشته که دو مقام دولتی گفتند پس از هشدار مقامهای نظامی مبنی بر آماده نبودن پنتاگون اتخاذ شد ممکن است به ایران فرصت داده باشد تا خود را برای حمله بهتر آماده کند. ولی نصر، کارشناس ایران در دانشگاه جانز هاپکینز، گفت: «دیپلماسی ممکن است به آمریکا زمان بیشتری برای آمادهسازی نظامی بدهد، اما همزمان به ایران نیز فرصت بیشتری برای برنامهریزی تلافی میدهد.» او افزود: «در نهایت، ترامپ باید هزینههای حمله به ایران را بسنجد. بهطور طنزآمیز، رویکرد او این هزینهها را محتملتر کرده است.»
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
