پیشنویس بخشنامه جدید بانک مرکزی درباره نئوبانکها
در ماده۴ این اصلاحیه قید شده که بانکها برای راهاندازی یا ادامه فعالیت واحدهای دیجیتال خود باید دو تاییدیه مهم دریافت کنند. نخست تایید سلامت مالی است که از سوی اداره نظارت احتیاطی کلان و اداره نظارت بر موسسات اعتباری بررسی و تایید شود تا اطمینان حاصل شود بانک از نظر شاخصهای ثبات و سلامت بانکی در وضعیت مناسبی قرار دارد. دوم اینکه زیرساختهای فناوری اطلاعات، نحوه مدیریت ریسک فناوری و میزان رعایت مقررات مرتبط با سامانههای ملی پرداخت باید از سوی معاونت فناوریهای نوین بانک مرکزی ارزیابی و تایید شود. طبق ماده۱۰ این ضوابط، ارائه خدمات و انجام عملیات بانکی بهصورت غیرحضوری از طریق اینترنت یا سایر بسترهای دیجیتال تحت عناوینی مانند نئوبانک، شعبه مجازی و موارد مشابه، صرفا در قالب واحد دیجیتال و با دریافت شناسه اختصاصی مجاز است.
نکته حائز اهمیت اینکه بر اساس ماده۱۳، موسسات اعتباری مجاز به ایجاد یا تملک شرکت مستقل برای فعالیت واحد دیجیتال خود نیستند. به عبارت دیگر، نئوبانکها باید در دل بانکهای موجود فعالیت کنند و نمیتوانند بهعنوان یک نهاد مالی مستقل ثبت شوند. همچنین بر اساس ماده۱۲، بانکها موظفند در تبلیغات واحد دیجیتال خود، از نام موسسه اعتباری در انتهای عنوان بهطور برجسته استفاده کنند. برای مثال «نئوبانک + نام بانک». معرفی واحد دیجیتال بهگونهایکه آن را یک موسسه مستقل در ذهن مخاطب تداعی کند، ممنوع است. طبق تبصره ماده ۹، ایجاد یا استفاده از سامانه جامع بانکداری متمرکز مجزا برای ارائه خدمات از طریق واحد دیجیتال، مطلقا ممنوع است و همه خدمات باید در همان سامانه اصلی بانک ارائه شود. بر اساس ماده۱۶، موسسه اعتباری مسوول امنیت، سلامت و پشتیبانی خدمات و سامانههایی است که واحد دیجیتال به مشتریان ارائه میدهد.
برای بانکهایی که در حال حاضر نئوبانک یا شعبه مجازی دارند، ماده۲۴ یک فرصت ۶ماهه تعیین کرده است. این بانکها موظفند حداکثر ظرف ۶ماه نسبت به دریافت مجوز اقدام کنند. در غیر این صورت، خدمات آنها غیرمجاز تلقی میشود. در بخش ضمانت اجرا نیز بر اساس مواد۱۷ تا ۲۱، در صورت تخلف بانکها از این ضوابط، مراحل زیر طی میشود: اخطار و الزام به اقدامات اصلاحی، ممنوعیت جذب مشتری جدید، تعلیق فعالیت واحد دیجیتال و در نهایت لغو مجوز. تمام این مراحل با نظارت کمیسیون مقررات و نظارت موسسات اعتباری و تایید هیات عامل بانک مرکزی انجام میشود. اهمیت این بخشنامه از آن جهت است که تا پیش از این، نئوبانکها و پلتفرمهای بانکداری دیجیتال در بلاتکلیفی قانونی به سر میبردند و نحوه فعالیت، نظارت و مجوزدهی آنها مشخص نبود. این ضوابط برای اولینبار چارچوب قانونی فعالیت آنها را تعریف میکند، تکلیف مشتریان را از حیث امنیت و پشتیبانی روشن میسازد، ضمانت اجرایی برای تخلفات در نظر میگیرد و نظارت بانک مرکزی بر این واحدها را نظاممند میکند.
